pleidooien

MEER CREATIVITEIT|PLEIDOOI VOOR SCHILDEREN

Voor de creatieve index Groningen 14 maart 2009:

MEER CREATIVITEIT

Behalve dat creativiteit vaak wordt verward met therapeutisch knutselen, ziet menigeen het als een bijzondere en benijdenswaardige eigenschap van kunstenaars, artiesten, schrijvers, en een enkele verstrooide professor.
Deze begiftigde excentriekelingen hebben misschien een meer dan gemiddelde creatieve manier van denken en doen ontwikkeld, maar dat wil niet zeggen dat deze eigenschap alleen aan hen is voorbehouden.
Sterker nog, in hun eigen vakgebied is het maar de vraag of alle kunstenaars wel werkelijk zo creatief zijn. Creatieven, met hoofdletter C, leven in alle beroepsgroepen en ieder mens is per definitie creatief. Creativiteit is een menselijke eigenschap en het is juist deze eigenschap waardoor het zo langzamerhand lijkt alsof we mede ons eigen evolutieproces bepalen
(in hoeverre zouden we dat kunnen?).
Om een voorbeeld te noemen: De overbevolking die in veel opzichten het kernprobleem van onze toekomst is, is het gevolg van ingenieuze verbeteringen in de landbouw en volksgezondheid.
Eén van de meest geweldige ontwikkelingen van de laatste decennia, is het snel groeiende inzicht in de hersenen dat we krijgen. Niet alleen de techniek helpt daarbij maar ook de interesse in de werking van de gezonde geest in plaats van alleen in de zieke mens.

Het denken gebeurt in essentie via het doorgeven van signalen tussen verschillende hersencellen en hersendelen. Deze signalen kiezen een genuanceerde weg via bepaalde verbindingen. Ze volgen enerzijds bestaande sporen, maar maken ook nieuwe verbindingen aan. Het is mens eigen om op te houden met het bedenken van ideeën zodra er eenmaal een oplossing gevonden is, zodat er meestal geen werkelijke vernieuwing tot stand komt. Om op nieuwe gedachten te komen, maakt men tegenwoordig gebruik van "creatieve denktechnieken", die rationeel provocatief van karakter zijn of helpend om vrijelijk in een stroom van associaties op te gaan. Creativiteit heeft te maken met het doorbreken van patronen en soms betekent een patroon doorbreken juist een vraagstuk met rust laten in plaats van blijven zoeken naar oplossingen. Een eureka moment komt meestal onder de douche of tijdens het boodschappen doen. Op dat moment staat het probleem niet in het middelpunt van onze aandacht en kunnen gedachten zich volkomen zelfstandig ontwikkelen. Een goed idee in de halfslaap van de ochtend komt echter niet zomaar uit de lucht vallen.
Het eureka moment voelt haast altijd mythisch, maar er moet wel eerst kennis en ervaring betreffende het onderwerp van aandacht vergaart zijn, zodat het onbewuste daarmee verder haar eigen associatieve gang kan gaan.

Hoewel creativiteit ook als specifiek gebiedje in de hersenen aan te wijzen is, bestaat en groeit creativiteit met elke nieuwe verbinding die in de hersenen gemaakt wordt. Zo kun je het houden op het feit dat je goed in taal bent en niet kan tekenen (of andersom) en dus teken je niet. Maar tekenen, ruimtelijk inzicht oefenen, geeft wellicht een heel andere kijk op een eerder gelezen stuk tekst. Het stemt me euforisch te bedenken dat ik als mens een eindeloze variatie in mezelf ben. Een multi-geest vol tegenstrijdigheden. Een variété en/of een serieus orkest met oneindig veel verschillende karakters en instrumenten.
Wat ongelooflijk veel mogelijkheden aan ontwikkeling, belevenissen, verrassingen en potentieel goede ideeën. Een waanzinnig web van kruisbestuivingen in mij! Jemig, moet je je voorstellen wat een potentie aan kennis, kracht en ontwikkeling wij met zijn allen zijn! Een rijkdom die zo simpel begint met nieuwsgierigheid, aandacht schenken aan de wereld in en om ons heen. Proberen de dingen te zien zoals ze zijn en niet zoals je denkt dat ze zijn. Bovendien is beelddenken, ons voorstellingsvermogen,
niet alleen een uniek menselijke capaciteit om dat wat er niet is te visualiseren en daarom de oorsprong van alle uitvindingen en vernieuwing, het is ook de kracht die het mogelijk maakt empathie te voelen voor andere mensen, zonder dezelfde ervaring te hoeven hebben. Dit, samen met het feit dat betrokken zijn bij een creatief proces de mens het gevoel geeft intenser te leven, maakt creativiteit bij uitstek democratisch: Het hoeft niets te kosten en iedereen kan meedoen!

Aanvraag basisbeurs voor schilderen (2002)

PLEIDOOI VOOR SCHILDEREN

I
Ik heb het schilderij uitgevonden en ben daarom de eerste met een plat plastiek van verf op de muur, dat is hartstikke nieuw en tevens mijn bijdrage aan de hedendaagse kunst.
Er is al met haar afgerekend binnen de traditie,
ik wil het niet meer hebben over of er in dit kader nieuws is.
Het kader is doorbroken, na behoefte van het werkelijke leven op het rechthoekige doek en verder dan wit kun je ook niet gaan, snijden,
nee is ook al gedaan.
Spetteren met bloed en neukende neonletters.
Pisbak in museum is ook kunst, alhoewel?
De mijne niet denk ik, misschien toen, als ik het idee noodzakelijk achtte.
Ik was er toen nog niet, dus wat bazel ik.
Oké, ja ik ben blij met alternatieven, prikkels, dat het leven anders zou moeten zijn (en de kunstwereld ook).
Ik ben ook blij met de vrijheid van hergebruik voor kunstenaars.
Dat daarmee alarmeert of gewoon andere betekenis geeft.
Ik vind video, computer, installatie, zappen etc. allemaal interessant;
alles in zijn tijd. Wat me werkelijk boeit is uiteindelijk niet afhankelijk van het medium.
Ik hoop wel dat liefde voor het schilderij mag blijven zonder beschuldiging van sentimentaliteit.
Ik hoop dat deze liefde voor spanning in een beeld, sommige mensen even liften.
Ik hoop dat ik daar heel goed in word, onvervalst goed.

II
Ik hou van vlekkeloos wit. Zo ben ik geboren. Het scheelt niet veel of het zou ziekelijk zijn; mijn verlangen naar visueel welbehagen.
Materiaal vind ik ook heerlijk, ik maak allerlei dingen ingedachte wandelend door een bouwmarkt.
En serieus ben ik, ik heb het graag ergens over. Daarom is in mij de ernstige behoefte gegroeid onderzoek te doen naar wat optische gegevens aan ontroering kunnen losmaken. En inzicht, wetenschap en liefde te krijgen (misschien ook geven) door me ergens op te focussen. Een leeg doek is in principe de betere wereld in wording. Een hele opgave om te beginnen met de eigen natuur van verf. Het kan een slim ding worden dat weinig ruimte inneemt, heel eigen is, lekker ruikt en als wereld in zichzelf zich met gepaste afstand je intiem onbenoembaar kan raken. Het gebeurt me niet vaak (dat ik zo één zie), heel zelden eigenlijk, maar het zou mij toch ook maar lukken;
Takken scheppen zonder nog bos te herkennen een wandeling in verf,
heel helder, maar niet eenduidig.
Op het scherpst van de snede.

III
Met de symbiose van voorstelling en verf wil ik zo intensief bezig zijn,
dat ze optimaal in elkaar kunnen leven tot wederzijds voordeel. (Hierbij wil ik de verf meer de kans geven mij te verassen dan tot nu toe).
Tijd en aandacht kunnen een specifieke kwaliteit aan een ding geven. Een bundel van energie, die geschiedenis in zichzelf bevat en ontzag inboezemt. Ik vind deze kwaliteit op dit moment heel erg belangrijk, daarom kan ik niet anders dan streven op deze manier te werken. Het is moeilijk om in een tijd van snel resultaat en gigantisch veel (beeld)informatie, die ruimte in te nemen. Al is het alleen al, dat nog steeds geldt; tijd is geld en genoeg geld is tijd.
Tijd geeft ook de gelegenheid nauwkeurig te zien, “fouten” te herstellen en voortdurend te bepalen welke richting je op wilt. Met deze manier van werken hoop ik mezelf en anderen hoop te geven en uiteindelijk een niet te versmade meesterwerk natuurlijk, als bijdrage aan de hedendaagse kunst.